Oltalama E-postası Nasıl Anlaşılır? Gerçek Örneklerle
Merhaba. Önceki yazımda siber güvenliğin temel kurallarından bahsetmiş, oltalamaya kısa değinmiştim. Bu yazımda somut örneklerle, şüpheli bir e-postayı nasıl ayırt edebileceğinizi anlatmak istiyorum. Amacım kimseyi korkutmak değil, gözünüzü alıştırmak. Çünkü bu tuzakların çoğu karmaşık teknikler değil, acele ve dikkatsizlik üzerine kuruludur.
1. Acele ettiren dil
Oltalama iletilerinin büyük kısmı sizi panikletmeye çalışır. Hesabınızın kısa sürede kapatılacağı, ödemezseniz yasal işlem başlayacağı, ödülünüzün bugün boşa gideceği gibi cümleler klasiktir. Bankalar, kargo firmaları ve kamu kurumları normal hayatta sizi bu kadar sıkıştırmaz. Acele ettiğiniz anda düşünmeden tıklarsınız. Bu yüzden ilk kuralım şu: acele ettiren bir mesaj geldiğinde durun ve bir kez daha bakın.
2. Gönderen adı ile asıl adres farklı olabilir
E-postanın görünen adı Bankanız Destek olsa bile asıl adres bambaşka olabilir. Adresin bir harfi değiştirilmiş, rakam eklenmiş veya hiç tanımadığınız bir uzantı kullanılmış olabilir. Kurumun resmi adresini ezbere bilmiyorsanız, o e-postadaki bağlantıya tıklamak yerine tarayıcınızı açıp bildiğiniz resmi adresi kendiniz yazın ya da resmi uygulamayı kullanın.
3. Yazıdaki bağlantı başka yere gidiyor olabilir
Ekranda gördüğünüz yazı ile bağlantının asıl adresi bazen uyuşmaz. Giriş yapın, faturayı görün, paketi takip edin gibi düğmelerde bu sık görülür. Telefonda veya bilgisayarda bağlantının üzerine gelerek, gerekirse uzun basarak, gerçek adrese bakabilirsiniz. Şüphe varsa tıklamayın. İşlemi resmi uygulamadan veya daha önce kaydettiğiniz adresten yürütün.
4. Sizden şifre, PIN veya SMS kodu ister
Bunu net söylemek isterim: bankanız, e-Devlet veya sosyal medya hesabınız size yazıp şifrenizi, kart numaranızı ya da telefonunuza gelen doğrulama kodunu istemez. Böyle bir istek varsa iletiyi sahte kabul edin. O kodu paylaşmak, kapının anahtarını teslim etmek gibidir.
5. Beklenmedik ek dosyalar ve sahte faturalar
Faturanız ektedir, davetiye, kargo evrakı diye gelen ve sizin beklemediğiniz belgeler riskli olabilir. Siz sipariş vermediyseniz veya o kişiden belge beklemiyorsanız açmayın. Emin değilseniz göndereni başka bir yoldan, örneğin daha önce bildiğiniz telefon numarasından arayarak sorun.
Sık karşılaşılan üç tabloyu özetleyeyim. Birincisi sahte banka uyarısı: hesabınız şüpheli işlem nedeniyle durdurulmuş, hemen doğrulama yapın denir. İkincisi sahte kargo: paketiniz gümrükte kalmış, küçük bir ücret ödemezseniz iade edilecek denir. Üçüncüsü sahte şifre sıfırlama: siz istemediğiniz halde hesabınıza giriş denendi, şifrenizi yenileyin diye bir e-posta gelir. Üçünde de aynı oyun vardır: panik yaratmak, tıklatmak, bilgi veya ödeme almak.
Kısa bir kontrol listesiyle bitireyim. Gönderen gerçek mi? Dil aceleci mi? Sizden gizli bilgi isteniyor mu? Bu işi resmi uygulamadan kendim yapabilir miyim? Bir tanesi bile şüpheliyse tıklamayın, silin veya istenmeyen olarak işaretleyin.
Emin olamadığınız bir e-postayı, kişisel bilgilerinizi silerek bu başlığın altında tarif ederseniz birlikte bakmaya çalışırım.